Việt Nam là nước có đa dạng sinh học cao vì thế không thiếu những loài sinh vật lạ, độc đáo. Hãy cùng Báo Tri thức và Cuộc sống ngắm nhìn 10 loài động vật kỳ lạ được phát hiện ở Việt Nam.

Mang Trường Sơn (Muntiacus truongsonensis), một trong những loài động vật kỳ lạ. Mang Trường Sơn còn gọi là hoẵng, kỉ, hay mễn… là loài thú có giá trị vô cùng lớn. Loài động vật đặc hữu này được phát hiện trong dãy núi Trường Sơn, địa phận tỉnh Quảng Nam (Hiên Giăng, Phước Sơn) vào năm 1997. Tiếp đó là Khu Bảo tồn Sao la Thừa Thiên – Huế.

Trĩ sao (Rheinardia ocellata) được xem là một trong những loài chim đẹp nhất tồn tại trong thiên nhiên hoang dã ở Việt Nam. Chúng phân bố nhiều tại vườn quốc gia Bạch Mã, rừng vùng đèo ở A Lưới, khu bảo tồn thiên nhiên Kẻ Gỗ. Do biến động môi trường và săn bắt trái phép, số lượng cá thể trĩ sao đang giảm nhanh.

Thằn lằn bay Đông Dương (Draco indochinensis) là một loài sinh vật kỳ lạ có mặt ở nước ta. Nó thuộc họ Agamidae, sống trên cây, ít khi xuống đất. Loài này có chiều dài thân khoảng 10cm, sống tại Campuchia và miền Nam Việt Nam.

Cá thòi lòi (Periophthalmodon schlosseri) hô hấp bằng phổi khi trên cạn, xuống nước dùng mang. Chúng di chuyển trên mặt bùn khá nhanh, gần như chạy nhảy nhờ bộ vây giống như hai bánh chèo. Tại Việt Nam, cá thòi lòi phổ biến khắp các cửa sông tại ĐBSCL.

Rùa lá ngực đen (Vietnamese leaf turtle) là một trong những loài rùa nhỏ nhất trên thế giới. Khi trưởng thành, rùa đực chỉ đạt chiều dài từ 7 đến 11cm, nặng 90 – 125 gram, rùa cái khoảng 150-190 gram. Loài này phân bố ở miền Bắc Việt Nam, sống trên sườn núi đá vôi có suối chảy.

Ve sầu vòi voi cánh vàng (Pyrops caldelaria) sở hữu đôi cánh lung linh sắc màu. Loài này có khả năng bật nhảy rất nhanh. Chúng sống nhiều trong các khu rừng ở Đồng Nai, Bình Phước và thường xuất hiện khi có những cơn mưa đầu mùa lúc trời tối.

Cheo cheo Nam Dương (Tragulus javanicus) có chân dài khoảng 40 – 50cm; trọng lượng trung bình 1,3 – 2,3kg, không có sừng, lông ngắn, mịn, dọc gáy có vệt lông đen. Chúng phân bố tại Lạng Sơn, Vĩnh Phú, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị…

Ếch cây sần Bắc Bộ Vietnamese (Mossy Frog): Loài ếch này được tạp chí giải trí Bored Panda vinh danh là “bậc thầy ngụy trang”. Điểm nổi bật của loài ếch này là bộ da sần, có đốm như rêu. Chúng được tìm thấy ở miền Bắc Việt Nam.

Voọc mũi hếch Bắc Bộ (Rhinopithecus avunculus) hay cà đác, Voọc mũi hếch Bắc Bộ có khuôn mặt khá hài hước với mũi và môi màu hồng, quanh mắt màu xanh. Loài động vật linh trưởng này được tìm thấy ở độ cao 200 đến 1.200m trong những khu rừng ở Quảng Ninh, Cao Bằng, Hà Giang, Tuyên Quang, Yên Bái.

Bọ ngựa cánh xanh (Creobroter gemmatus): Điểm nổi bật là hai đốm mắt màu vàng viền đen rất nổi bật ở mặt cánh trên. Lớp cánh trong của chúng giống như một tác phẩm nghệ thuật của tạo hóa. Tại Việt Nam, loài bọ ngựa cánh xanh này phân bố ở Phú Thọ, sống ở độ cao trên 1.000m.

Cá nheo nước ngọt có nguồn gốc từ Đông Âu. Đây được xem là sinh vật ngoại lai, đe dọa những loài cá bản địa vốn đang sụt giảm về số lượng.

Lần đầu tiên Frédéric Santoul chứng kiến hành vi săn mồi của loài cá nước ngọt lớn nhất châu Âu, anh đứng trên cây cầu thời trung cổ bắc qua sông Tarn ở Albi, thị trấn ở miền Nam nước Pháp.

Trên hòn đảo nhỏ phía dưới, những con bồ câu lang thang vô tư lự, không chú ý đến đàn cá nheo đang tiếp cận bờ đảo. Đột nhiên, một con cá lao khỏi nước lên cạn, đớp một con bồ câu trước khi lăn xuống nước, con mồi ngậm chặt trong miệng.

“Tôi biết cá voi sát thủ có lao lên bờ để bắt hải cẩu, nhưng chưa từng thấy hành vi đó ở các loài cá khác” – Santoul, nhà sinh thái học chuyên ngành cá tại Đại học Toulouse, chia sẻ. Anh đã dành phần còn lại của mùa hè quan sát và ghi lại hiện tượng này.

Cách đây gần một thập kỷ, người ta không có nhiều thông tin về loài cá này ở Tây Âu, chúng được dân câu cá nhập về vào những năm 1970. Loài cá có thể dài đến 3 m và nặng đến gần 300 kg này là động vật bản địa Đông Âu, nhưng đã lan ra 10 quốc gia ở khắp Tây và Nam Âu.

Trong môi trường sống bản địa, nơi chúng bị đánh bắt và nuôi lấy thịt, cá nheo Âu không bị coi là một loài có vấn đề. Tại đó, các quần thể loài này được đánh giá là tương đối ổn định suốt nhiều thập kỷ, ít bằng chứng cho thấy chúng ăn quá mức các loài cá khác.

Nhưng ở những dòng sông nơi chúng mới sinh sống, loài ngoại lai này nhắm đến các giống cá di trú quan trọng và đang bị đe dọa, như cá trích Allis và cá hồi Đại Tây Dương, những loài mà quần thể tại châu Âu đang suy giảm nghiêm trọng về số lượng.

Santoul bày tỏ lo ngại rằng loài cá săn mồi này có thể xóa sổ nhiều giống cá bản địa Tây Âu, làm thay đổi vĩnh viễn hệ sinh thái sông vốn đang lao đao trước tác động từ những con đập, ô nhiễm nước và đánh bắt quá đà.

“Tác động tích lũy từ những nhân tố này có thể dẫn tới sự sụp đổ của quần thể cá trong 10 năm tới”, Santoul cảnh báo.

Bữa tiệc của những con cá khổng lồ

Năm 1974, một thợ câu cá người Đức đã thả hàng nghìn con cá nheo con xuống sông Ebro ở Tây Ban Nha. Những dân câu khác, với hy vọng có cơ hội bắt được con cá khổng lồ như vậy, làm điều tương tự tại các con sông khác ở nhiều quốc gia, và loài này nhanh chóng sinh sôi.

Như những loài ngoại lai khác, cá nheo Âu sinh trưởng mạnh mẽ ở những dòng sông đã bị thay đổi bởi con người, nơi nước có nhiệt độ cao và nồng độ ôxy thấp khiến nhiều loài bản địa khó sinh tồn. Cá nheo Âu lớn nhanh, tuổi thọ cao (lên đến 80 năm), và sinh sản dễ. Con cái có thể đẻ hàng trăm nghìn trứng mỗi lần.

Nhưng khả năng săn mồi có thể mới là điều khiến chúng trở nên đáng sợ. Giống như các loài cá da trơn khác, cá nheo Âu có các giác quan phát triển, đặc biệt là phát hiện chuyển động của con mồi. Chúng cũng có khả năng “thích ứng nhanh chóng với các nguồn thức ăn mới”, Santoul cho biết. Anh đã ghi lại cách loài cá này săn hến châu Á, một loài ngoại lai khác.

Cá nheo Âu rình rập tấn công đám bồ câu trên đảo ở sông Tarn. Ảnh: National Geographic.

Chúng đặc biệt nhắm tới những loài cá bơi từ đại dương vào sông để sinh sản, như cá hồi Đại Đây Dương – loài ít có thiên địch; cá mút đá biển – một loài cá không hàm bị đe dọa ở châu Âu; và cá trích Alis, một nguồn hải sản thương mại giá trị.

Chúng cũng có thêm những chiến thuật săn mồi chưa từng xuất hiện trong môi trường bản địa, như chộp bồ câu trên cạn.

Tại sông Garonne của Pháp, những con cá nheo đôi khi nằm chờ trong hầm thông thủy điện để bắt cá hồi di trú.

Cũng ở con sông đó, theo một nghiên cứu năm 2020, cá nheo Âu cũng đã học cách săn cá trích Alis đang đắm chìm trong vũ điệu tìm bạn đời ở mặt sông vào buổi tối.

“Những nghiên cứu đó đưa ra cùng một kết luận: Cá nheo Âu đã trở thành mối đe dọa lớn với các loài cá di trú quan trọng”, Santoul nói.

Nhưng anh cho biết thêm, loài này không gây tổn hại con người. Dù bị đồn đại tấn công và thậm chí giết chết người, thực tế, “chúng vô hại và tò mò với con người, bạn có thể bơi đến cạnh chúng”, Santoul chia sẻ.

Những giải pháp ít ỏi

Một số ví dụ cho thấy các loài cá ngoại lai lớn đã phá hủy hệ sinh thái nước ngọt: đến những năm 1980, cá rô sông Nile – loài được đưa vào hồ Victoria và các hồ Đông Phi khác cho môn câu cá những năm 1960 – đã gây sụt giảm nghiêm trọng về số lượng của ít nhất 200 loài cá nhỏ bản địa.

Tuy nhiên, thông thường, những quần thể cá nước ngọt cỡ lớn đang giảm sút, bị đe dọa bởi các loài ngoại lai, môi trường sống bị phá hủy và đánh bắt quá mức. Số lượng các cá thể này, thường được gọi là cá khổng lồ, đã giảm khoảng 94% từ năm 1970, theo một nghiên cứu năm 2019.

Nhờ khả năng thích ứng và sinh sản, “cá nheo Âu là một ngoại lệ giữa những loài cá lớn”, Zeb Hogan cho biết. Ông là nhà thám hiểm National Geographic và nhà sinh học cá ở Đại học Nevada, Reno, người sáng lập dự án Megafishes, nghiên cứu nhiều loài cá nước ngọt cỡ lớn trong sách đỏ ở vùng Mê Kông, Đông Nam Á.

Cá nheo Âu ngày càng có thêm thời gian sinh sản, khiến số lượng tăng lên nhanh chóng. Ảnh: Weather.

Toàn bộ hệ sinh thái nước ngọt cũng đang bị đe dọa nghiêm trọng, trong đó sự xâm nhập của các loài ngoại lai được xem là một nguyên nhân hàng đầu, Hogan cho biết.

Các nhà khoa học cảnh bảo sự thay đổi sinh thái học do biến đổi khí hậu và sự thay đổi nhanh chóng của mô hình, có thể tạo ra điều kiện thích hợp hơn nữa để cá nheo Âu lan rộng.

“Tác động của biến đổi khí hậu đến mỗi loài là khác nhau, với một số loài lạ có khả năng phân bổ lớn hơn so với loài bản địa”, Rob Britton, nhà sinh thái cá chuyên nghiên cứu về các loài ngoại lai tại Đại học Bournemouth, Anh, nhận định.

Hiện tại, nhiều bằng chứng cho thấy cá nheo Âu – loài cần nhiệt độ nước trên 20 độ C để sinh sản – đang bắt đầu chiếm đóng những dòng sông ở Bỉ và Hà Lan khi nước ở đó ấm lên, Santoul cho biết.

Đồng thời, tại Pháp, các loài cá nheo cũng sinh sản nhiều lần hơn, do thời gian sông ở đây có nước ấm cũng kéo dài hơn trong năm.

Trên bán đảo Iberia, nơi sinh sống của hơn 40 loài cá nước ngọt đặc hữu, những sinh vật ngoại lai đã khiến một loài tuyệt diệt. Emili García-Berthou, nhà thủy sinh thái học tại Đại học Girona, Tây Ban Nha, cho biết: “Chúng tôi dự đoán loài cá nheo, sau khi trở nên đông đúc tại nhánh chính của sông Ebro – nơi chúng được thả xuống đầu tiên – sẽ lan ra các vùng ở thượng nguồn.

Các nhà bảo tồn cho biết đến giờ vẫn chưa có giải pháp cho vấn đề này. Với ngành câu cá dạng bắt xong thả đang phát triển nhờ cá nheo Âu, chủ yếu ở Tây Ban Nha và Italy, chính phủ và các đơn vị nuôi cá không có động thái để loại bỏ loài này. Dù thường được dùng làm thực phẩm ở Đông Âu, chúng chưa phải là nguồn hải sản ở các khu vực khác của lục địa.

Ngư dân Kevin Weiss khoe con cá nheo bắt được tại sông Neckar, Đức. Ảnh: Spiegel.

Santoul nhấn mạnh rằng các quốc gia châu Âu cần hợp tác chặt chẽ hơn đển bảo tồn hệ sinh thái nước ngọt, cũng như quan tâm đến các mối đe dọa với các loài cá di trú. Ông cũng cho biết hiện thời chưa có nỗ lực diệt trừ loài ngoại lai này.

Ông chia sẻ: “Tôi lo ngại rằng, với những loài di trú mà số lượng đã giảm trước khi có cá nheo xuất hiện, nếu châu Âu không phối hợp để thực hiện các kế hoạch bảo tồn, sẽ quá trễ để cứu chúng”.

Nguồn: https://zingnews.vn/loai-ca-khong-lo-de-doa-he-sinh-thai-chau-au-post1194244.html

Với tốc độ suy giảm nhanh như hiện nay, nhiều loài cá mập và cá đuối có thể biến mất hoàn toàn chỉ sau hai thập kỷ nữa.

Cá mập và cá đuối từng phân bố rộng khắp các đại dương trên thế giới, đến mức không chỉ ngư dân mà ngay cả một số nhà sinh vật học cũng không nghĩ rằng một ngày nào đó chúng có thể bị đe dọa do đánh bắt quá mức.

Tuy nhiên, trong một nghiên cứu được xuất bản trên tạp chí Nature vào tuần trước, các nhà sinh vật học từ Đại học Simon Fraser ở Canada, do Nicholas Dulvy và Nathan Pacoureau dẫn đầu, nhận thấy rằng quần thể cá mập và cá đuối đã giảm tới 70% kể từ năm 1970. Với tốc độ đáng báo động này, nhiều loài có thể tuyệt chủng chỉ sau một đến hai thập kỷ nữa, điển hình là cá mập vây trắng đại dương (Carcharhinus longimanus).

“Khi thu thập số liệu về Carcharhinus longimanus, một loài cá mập phổ biến vào trước năm 1970, chúng tôi im lặng đến choáng váng”, Dulvy chia sẻ. “Quần thể loài đã giảm tới 98% trong 60 năm qua trên cả ba đại dương”.

Cá nhám búa và cá mập đầu búa lớn cũng có số phận tương tự. Những loài này thường không phải mục tiêu của các ngư dân khi ra khơi, nhưng nếu mắc lưới, chúng vẫn bị bắt để lấy vây, mang và gan.

Sự phát triển của các kỹ thuật đánh cá ngoài khơi, như lưới quây khổng lồ hay dây câu chứa hàng trăm chiếc móc – đã vô tình đánh bắt nhiều cá mập hơn. Thực tế, việc sử dụng chúng tăng gấp đôi trong nửa thế kỷ qua tương ứng với số lượng cá mập đại dương bị bắt tăng gấp ba lần.

Theo các chuyên gia, đây là một tin đáng lo ngại đối với sức khỏe đại dương vì những kẻ săn mồi đầu bảng này đóng một vai trò quan trọng trong chuỗi thức ăn, bằng cách kiểm soát những loài săn mồi nhỏ hơn.

Cùng với cá mập, cá đuối nhiệt đới cũng bị ảnh hưởng nặng nề bởi hoạt động đánh bắt cá. Đồng tác giả của nghiên cứu Holly Kindsvater cho biết số lượng các loài cá đuối lớn đã giảm khoảng 85% chỉ trong 15 năm qua. Trước đây, chúng chỉ bị đánh bắt để lấy thịt nhưng bây giờ, các sản phẩm từ vây cá đuối cũng trở nên phổ biến trong y học cổ truyền Trung Quốc. Sự thay đổi này cho thấy cách ngư dân “xoay trục” sang các loài khác khi mục tiêu ban đầu của họ ngày càng khan hiếm.

“Tôi không nghĩ rằng có nhiều tàu thuyền trên biển chỉ nhắm vào cá mập và cá đuối. Tuy nhiên, khi những mục tiêu ban đầu như cá ngừ trở nên khan hiếm do đánh bắt quá mức, ngư dân sẽ bắt đầu đánh bắt những thứ khác và sẽ tìm ra cách để bán chúng”, Kindsvater giải thích.

Nhóm nghiên cứu hy vọng số liệu mà họ mới công bố sẽ thúc đẩy các chính phủ áp đặt nhiều quy định hơn để bảo vệ các loài cá mập và cá đuối nguy cấp. Bên cạnh lệnh cấm đánh bắt, những giải pháp bền vững khác như thành lập khu bảo tồn biển cũng rất cần thiết, bởi đó sẽ là nơi ẩn náu lý tưởng cho động vật.

Đoàn Dương (Theo National Geographic)

Nguồn: https://vnexpress.net/quan-the-ca-map-ca-duoi-giam-70-trong-nua-the-ky-4229523.html

Danh sách Đỏ của Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) về các loài bị đe dọa hiện đã vượt quá con số 35.500 loài.

Chỉ trong 50 năm, 70% số lượng cá mập trên toàn thế giới đã biến mất.

Tại sao mỗi người lại có một đặc điểm riêng trên khuôn mặt, không ai giống ai 100%?

Phát hiện dấu tích của loài sâu ăn thịt dưới đáy biển

Con người đã đóng vai trò gì trong sự tuyệt chủng của các loài hiện đại ? (Ảnh: Science ABC)

Người ta ước tính rằng trong 3,5 tỷ năm qua, khoảng 4 tỷ loài đã tiến hóa trên Trái đất, và điều gây sốc hơn nữa là khoảng 99% trong số đó không còn tồn tại. Trong 540 triệu năm qua, trái đất đã trải qua 5 lần tuyệt chủng quy mô lớn của các quần thể sinh vật – những quần thể sinh vật được mệnh danh là “Big Five”.

Hiện nay, khi tốc độ tuyệt chủng ngày càng tăng, các nhà khoa học lo ngại rằng chúng ta đang tiến gần đến đợt tuyệt chủng hàng loạt lần thứ sáu, và chính con người đã gây ra thảm họa này.

Những quần thể sinh vật được mệnh danh là “Big Five” (Ảnh: Science ABC)

Các loài tuyệt chủng do con người tạo ra không phải là duy nhất trong thời hiện đại. Nhà cổ sinh vật học Julian Hume (Julian Hume) tin rằng vấn đề này bắt đầu từ 125.000 năm trước, khi con người lần đầu tiên bắt đầu rời châu Phi và di cư đến châu Á, châu Âu, Bắc và Nam Mỹ, và châu Đại Dương.

Hồ sơ hóa thạch chỉ ra rằng số lượng các loài động vật lớn tuyệt chủng ở những khu vực này đã tăng lên đáng kể trong hàng trăm đến một nghìn năm sau khi con người xuất hiện. Tốc độ tuyệt chủng đáng báo động này có thể so sánh với sự tuyệt chủng của các loài khủng long.

Điều gì khiến những loài động vật dễ bị con người tác động như vậy?

Những người di cư có thể coi động vật địa phương là thức ăn hoặc mối đe dọa. Tuy nhiên, những con vật này chưa bao giờ chạm trán với con người trước đây, do đó chúng sẽ không nhận ra rằng con người là kẻ săn mồi tiềm năng. Điều này khiến chúng đặc biệt dễ bị tấn công và con người nhanh chóng lợi dụng điều này để săn bắt chúng.

Ngoài ra, các đám cháy do con người gây ra đã phá hủy môi trường sống rộng lớn và tăng cường sự cạnh tranh đối với các loài động vật lớn để kiếm ăn ở một số khu vực nhất định. Không lâu sau, số lượng các loài động vật này giảm mạnh. Những loài động vật ăn cỏ lớn, chẳng hạn như tê giác lông dài và voi ma mút, không thể phục hồi sau khi suy giảm mạnh vì chúng sinh sản chậm hơn nhiều so với những loài động vật nhỏ. Chúng không còn cách nào khác là phải rời bỏ nơi sinh sống, nhưng vào thời điểm đó, hầu như không có nơi nào trên trái đất mà con người chưa từng đặt chân đến.

Sơ đồ di cư của con người (Ảnh: Science ABC)

Là loài động vật thông minh nhất hành tinh, con người có thể tiếp tục học hỏi, tìm ra những cách mới để giải quyết vấn đề, đồng thời suy ngẫm và đánh giá sâu sắc công việc của mình. Đây chỉ là một vài khía cạnh xác định trí thông minh của con người. Trên thực tế, mọi người tiếp tục lặp lại những sai lầm trong quá khứ hết lần này đến lần khác. Những hành động này đã dẫn đến sự tuyệt chủng của nhiều loài, ví dụ như hà mã ở Madagascar đã tuyệt chủng cách đây 1.000 năm, chim Moa ở New Zealand đã tuyệt chủng 600 năm trước, và loài chim bồ câu lữ khách đã biến mất cách đây 106 năm.

Một gia đình người Neanderthal mặc đồ lông động vật và nấu thịt chúng (Ảnh: Science ABC)

Con người cần phải chịu trách nhiệm về vai trò của mình đối với sự tuyệt chủng của các loài này. Hiểu biết toàn diện về cách các hoạt động của con người ảnh hưởng đến hệ sinh thái sẽ là bước đầu tiên theo hướng này. Cuối cùng, chúng ta có thể điểm lại sự tuyệt chủng của một số loài trong vài thế kỷ qua.

Bò biển khổng lồ (tuyệt chủng năm 1768)

Loài bò biển khổng lồ (Ảnh: Science ABC)

Bò biển khổng lồ hay còn gọi cá nược khổng lồ và lợn biển Stella, thuộc họ cá nược, bộ lợn biển. Chúng có thể dài tới 10 mét và nặng từ 5 đến 10 tấn. Bộ lợn biển chỉ có 4 thành viên, gồm bò biển (thuộc họ cá nược) và 3 loài (thuộc họ lợn biển), sống ở Đại Tây Dương. Những loài này sống ở vùng biển nhiệt đới ấm áp, trong khi lợn biển khổng lồ sống ở vùng nước cận cực lạnh giá của Bắc Thái Bình Dương. Để tồn tại trong giá lạnh, bò biển khổng lồ đã phát triển một số đặc điểm thích nghi, chẳng hạn như lớp mỡ dày.

Mãi đến năm 1741, một đoàn thám hiểm của hải quân Nga bị mắc kẹt ở eo biển Bering, nhà tự nhiên học George Stella đi cùng họ mới lần đầu tiên khám phá ra loài động vật hùng vĩ này. Trên thực tế, đoàn thám hiểm này đã sống sót nhờ ăn thịt của những con vật vô tội này.

Giống như gia súc trên cạn, lợn biển thường tụ tập thành đàn, đây là loài động vật ăn cỏ chậm chạp và thân thiện nên dễ bị con người săn bắt. Có một câu nói phổ biến của một trong những thủy thủ chạy trốn khỏi hòn đảo: Một con bò biển lớn có thể nuôi 33 người một tháng, và chất béo của nó thậm chí có mùi như dầu hạnh nhân. Các năm sau đó, nhiều đoàn thám hiểm và thợ săn mới đổ xô đến khu vực Biển Bering để săn những loài động vật này với số lượng lớn.

Một số nhà nghiên cứu cho rằng yêu cầu về lông của rái cá biển châu Âu cũng sẽ ảnh hưởng đến sự tồn tại của bò biển khổng lồ, vì rái cá biển sẽ bắt nhím biển và giảm số lượng rái cá, điều này sẽ khiến cá nược chịu áp lực do thiếu thức ăn. Vào năm 1768, chỉ 27 năm sau khi được phát hiện, loài lợn biển khổng lồ cuối cùng đã bị tuyệt chủng do bị săn bắt quy mô lớn.

Great Auk (tuyệt chủng năm 1850)

Loài Great Auk (Ảnh: Science ABC)

Đây là loài chim không thể bay trên biển và trông giống như một con chim cánh cụt. Chúng đã phân bố trên nhiều hòn đảo ở Bắc Đại Tây Dương, và số lượng của chúng có thể lên tới một triệu con khi chúng sinh sản. Những con chim này đi rất chậm và không sợ con người, vì vậy thịt và trứng của chúng dễ dàng bị lấy bởi những thủy thủ đi ngang qua.

Vào khoảng năm 1500, các thủy thủ châu Âu đã tìm thấy những ngư trường béo bở ở Newfoundland, và hoạt động săn bắt cá lớn cũng bắt đầu gia tăng. Vào thế kỷ 18, người châu Âu tăng nhu cầu về lông vũ của những chú chim lớn. Do sự tàn phá và săn bắt tùy tiện của con người và sự phát triển quy mô lớn của môi trường sống, số lượng cá vược ngày càng giảm dần. Điều đáng tiếc hơn nữa là loài Great Auk cũng theo đó mà nổi tiếng vì bộ lông, trứng, và toàn bộ mẫu vật của chúng đều rất quý giá. Vào năm 1850, cặp chim Great Auk lớn cuối cùng được tìm thấy trên một hòn đảo đá gần Iceland khi vẫn đang ấp trứng. Theo yêu cầu của một thương gia – người muốn lấy những mẫu vật của loài Great Auk về sưu tập, hai con chim trên đã dễ dàng bị giết và trứng của chúng đã bị đập vỡ.

Con rùa cuối cùng trên hòn đảo Pinta (Ảnh: Science ABC)

Thảm kịch tương tự lại xảy ra vào năm 2012. Con rùa cuối cùng của Đảo Pinta “Lonely George” đã chết tại Vườn quốc gia Galapagos sau gần một trăm năm tuổi thọ. Loài này được các nhà tự nhiên học mô tả lần đầu tiên vào năm 1877, và đến cuối thế kỷ 19, sự săn bắt của con người đã giết chết hầu hết các loài rùa biển trên đảo Pinta. Sự du nhập của các loài ngoại lai (như dê) cũng ảnh hưởng đến các loài rùa còn lại.

Cá nhộng Tecopa (tuyệt chủng năm 1970)

Cá nhộng Tecopa có nguồn gốc từ Thung lũng Chết trên sa mạc Mojave, California, Mỹ, có thể sống được trong nước ấm ở nhiệt độ 42 độ C. Loài cá nhỏ này mãi đến thế kỷ 19 mới được các nhà khoa học phát hiện. Chúng chỉ tồn tại ở hai suối nước nóng chảy ra từ hệ thống sông Amaragoza. Vào giữa thế kỷ 20, các hoạt động phát triển của con người gần suối nước nóng Tecopa đã hợp nhất hai đường nước suối nóng để phục vụ các phòng tắm công cộng. Kết quả là môi trường này không còn thích hợp cho sự sống của loài cá quý hiếm này.

Sự thay đổi môi trường sống này và sự xâm nhập của các loài cá không phải bản địa vào hệ thống sông đã dẫn đến sự suy giảm mạnh số lượng loài Cyprinodon nevadensis calidae, loài được xếp vào danh sách các loài có nguy cơ tuyệt chủng vào năm 1970. Năm 1981, Cơ quan Cá và Động vật Hoang dã Hoa Kỳ tuyên bố loài này đã tuyệt chủng.

Lòng tham và sự coi thường của con người đối với môi trường đã dẫn đến sự tuyệt chủng của nhiều loài, trên đây chỉ liệt kê một số loài bị tuyệt chủng. Con người có thể quy những sai lầm trong quá khứ là do thiếu hiểu biết về sự cân bằng mong manh của hệ sinh thái. Danh sách Đỏ của Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) về các loài bị đe dọa hiện đã vượt quá con số 35.500 loài. Mặc dù mục đích của danh sách này là ngăn chặn các loài tuyệt chủng, nhưng ở một mức độ nào đó, nó đã trở thành danh sách quốc tế về các loài đã tuyệt chủng.

Là loài động vật “thông minh” nhất trên trái đất, đã đến lúc con người phải đứng lên và chung sức để bảo vệ sự đa dạng sinh học của trái đất.

Theo Science ABC