Bạn bước ra công viên vào một buổi chiều rảnh rỗi và lập tức bị thu hút bởi một sinh vật nhỏ bé. Bốn chiếc chân ngắn cũn gánh trên lưng một bộ thân dài ngoẵng hình quả bí đao, theo sau là cặp mông hình trái tim đung đưa qua lại theo từng nhịp bước. Không ngạc nhiên khi giống chó này luôn là tâm điểm thu hút sự chú ý của những người xung quanh.
Tuy nhiên, đừng vội đánh giá qua vẻ ngoài có phần ngộ nghĩnh đó. Thực ra, phía sau thân hình lùn tịt kia lại là dòng máu tinh hoa của một trong những giống chó chăn gia súc cổ xưa nhất nước Anh. Không chỉ vậy, chúng còn là người bạn đồng hành danh giá qua nhiều thế hệ của Hoàng gia Anh.
Vì là động vật thuần hóa và được nhân giống rộng rãi làm thú cưng trên toàn cầu, chó Corgi không thuộc danh mục các loài hoang dã bị đe dọa, được xem ở mức Ít lo ngại (LC) theo chuẩn định mức Sách đỏ IUCN.
Hai nhánh gia tộc: Pembroke và Cardigan
Hầu hết những ai ra cửa hàng thú cưng để tìm mua Corgi đều mặc định chúng chỉ có một loại duy nhất. Trên thực tế, giống chó này được chia thành hai nhánh hoàn toàn riêng biệt với những đặc điểm ngoại hình khác nhau.
Dòng Cardigan Welsh Corgi có bộ khung xương cồng kềnh và đầy đặn hơn. Điểm dễ nhận biết nhất là cặp tai bo tròn và chiếc đuôi dài quét đất như chổi lông. Chúng thường khoác trên mình những bộ lông có màu sắc đa dạng, trong đó nổi bật là màu xám đốm đen (blue merle) loang lổ.
Ngược lại, dòng Pembroke Welsh Corgi phổ biến hơn và là “nàng thơ” trên mạng xã hội. Pembroke có khuôn mặt vót nhọn mang nét ranh mãnh giống loài cáo. Đặc điểm nhận diện lớn nhất là phần đuôi của chúng thường rất ngắn hoặc bị cắt cụt từ bé, để lộ ra bờ mông trái tim to tròn đặc trưng.
“Gã lùn” cai quản đồng cỏ
Đôi chân ngắn teo tóp không phải là một khiếm khuyết tiến hóa sinh học. Trái lại, đó chính là vũ khí lợi hại được mài giũa để đối phó với địa hình dốc đứng và bầy gia súc to lớn ở xứ Wales.
Hàng ngàn năm qua, nông dân thả rông những đàn ngựa hay bò lưng gù trên các thảm cỏ rộng. Những chú chó chăn gia súc chân dài thường dễ bị đàn bò đá trúng. Riêng Corgi, với lợi thế gầm thấp sát đất, chúng dễ dàng lạng lách và né tránh những cú đá hậu nguy hiểm. Chiến thuật của Corgi là sủa ầm ĩ để dọa nạt, xông tới đớp nhẹ vào gót chân con vật đi lạc rồi lập tức cuộn người lùi lại để né đòn. Bản năng chăn gia súc này hằn sâu vào gen tới mức, một chú Corgi nuôi làm thú cưng ngày nay đôi khi vẫn hay rượt đuổi và cắn nhẹ vào gót chân của trẻ em đang chạy nhảy trong nhà.
Nỗi ám ảnh mang tên rụng lông
Để sinh tồn dưới những đợt gió lạnh và sương mù buốt giá thổi từ biển dội vào, Corgi được trang bị bộ lông kép (double coat) cực kỳ dày dặn. Lớp lông lót bên trong tơi xốp đóng vai trò như chiếc áo len giữ nhiệt, trong khi lớp lông cứng bên ngoài giúp chống thấm nước mưa. Khả năng giữ ấm của chúng được đánh giá là không thua kém các giống chó xứ lạnh vùng cực.
Tuy nhiên, khi mang bộ lông “áo ấm” này về sống tại vùng khí hậu nhiệt đới nắng nóng như Việt Nam, câu chuyện lại trở thành nỗi ám ảnh của người nuôi. Chó Corgi không rụng lông theo một mùa nhất định, mà chúng rụng lả tả suốt 365 ngày trong năm. Từ ghế sofa, giường ngủ, thảm trải sàn cho đến quần áo đen, đâu đâu cũng thấy sự xuất hiện của những sợi lông mảnh. Nếu bạn là người bị dị ứng lông chó hoặc không có thời gian dọn dẹp nhà cửa mỗi ngày, nuôi Corgi thực sự là một quyết định cần cân nhắc kỹ lưỡng.
Căn bệnh cột sống nguy hiểm
Vẻ mặt hồn nhiên và nụ cười rạng rỡ của Corgi thường khiến người nuôi quên mất một khiếm khuyết sống còn về mặt giải phẫu. Toàn bộ cấu trúc cơ thể của chúng là một thách thức lớn đối với quy luật vật lý cơ bản: phần lưng quá dài màng gánh khối lượng cơ thể lớn đặt trên 4 trụ chân quá ngắn.
Mọi áp lực khi chạy nhảy, đổi hướng đột ngột đều dồn xuống đoạn xương thắt lưng. Chỉ cần người nuôi cho ăn uống vô kỷ luật dẫn đến béo phì, sức nặng của phần bụng mỡ sẽ kéo trĩu xương sống xuống. Hậu quả tồi tệ nhất và thường xuyên xảy ra ở giống chó này là chứng thoát vị đĩa đệm (IVDD). Bạo bệnh có thể ập đến bất ngờ, khiến hai chân sau liệt hoàn toàn. Chứng kiến một chú chó hoạt bát phải gắn liền thân mình với chiếc xe lăn suốt quãng đời còn lại là bài học rất đắt giá về việc kiểm soát cân nặng và hạn chế cho chó chân ngắn leo cầu thang.
Câu hỏi thường gặp
Sự khác biệt lớn nhất giữa chó Pembroke và Cardigan Corgi là gì?
Cardigan có khung xương to hơn, tai bo tròn và giữ nguyên chiếc đuôi dài xù xì. Ngược lại, chó Pembroke (nhánh phổ biến ở Việt Nam) có ngoại hình nhỏ nhắn hơn, khuôn mặt sắc lẹm giống cáo và đặc biệt là không có đuôi hoặc bị cắt đuôi từ nhỏ.
Có đúng là chó Corgi rụng lông rất nhiều không?
Đúng vậy. Do có bộ lông kép sinh ra để chịu lạnh xứ sương mù, khi về khí hậu nóng nực, chúng thay lông liên tục quanh năm. Bạn sẽ phải làm quen với việc dùng máy hút bụi và cây lăn lông hàng ngày để dọn dẹp nhà cửa.
Corgi hay mắc phải những căn bệnh y khoa nguy hiểm nào nhất?
Thoát vị đĩa đệm (IVDD) là căn bệnh đáng sợ nhất do cấu trúc lưng của chúng quá dài so với chân. Ngoài ra, chúng rất dễ bị béo phì nếu ít vận động, kéo theo các bệnh lý liên quan đến hệ tim mạch và thoái hóa khớp háng.
Có nên nuôi Corgi trong căn hộ chung cư nhỏ không?
Hoàn toàn có thể, nhưng bạn bắt buộc phải cho chúng đi dạo và chạy bộ ít nhất 30-45 phút mỗi ngày. Dù chân ngắn, bản chất của chúng là giống chó chăn gia súc ưa vận động. Nếu bị nhốt quá lâu, chúng sẽ dễ phát sinh các tật xấu như sủa gắt gỏng và cắn phá đồ đạc.
Tại sao chó Corgi hay có thói quen cắn gót chân người đang đi?
Đây là bản năng chăn lùa gia súc được lưu truyền qua hàng ngàn năm. Khởi thủy, chúng dùng mồm cắn nhẹ vào gót chân bò, cừu để lùa đàn đi đúng hướng. Khi được nuôi trong nhà, chúng thường nhầm tưởng bàn chân người đang di chuyển là gia súc đi lạc nên chạy theo đớp nhẹ ở cổ chân.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Tổ chức Hiệp hội Chó giống Hoa Kỳ (AKC) – Bảng tiêu chuẩn đánh giá đặc tính sinh lý của hai dòng Corgi. 2. Cẩm nang Bác sĩ Thú y Toàn biên – Cảnh báo diễn biến và nguy cơ suy thoái đĩa đệm (IVDD) ở giống chó lùn. 3. Liên minh Bảo vệ Phúc lợi Động vật Quốc tế – Các chỉ trích và khuyến cáo y khoa về hủ tục cắt cụt đuôi sơ sinh vì mục đích thẩm mỹ.
