Rùa quản đồng

Dài tới 213 cm và sở hữu chiếc đầu to lớn bất thường, rùa quản đồng (Caretta caretta) là một trong những đại diện khổng lồ nhất của họ rùa biển. Thay vì chỉ giới hạn ở vùng biển nhiệt đới, chúng mở rộng lãnh thổ đến tận những vùng nước lạnh giá như Alaska hay Na Uy.

Ngoại hình và đặc điểm nhận dạng của rùa quản đồng

Rùa quản đồng sở hữu chiếc mai rất dày, có màu từ đỏ sẫm, màu ô liu đến nâu sẫm. Phần yếm và cầu nối mai có màu vàng hoặc màu kem. Rùa trưởng thành có kích thước lớn hơn các loài rùa biển khác thuộc phân họ Carettinae, với phần đầu to mất cân đối so với cơ thể. Chiếc đầu này mang màu từ vàng hạt dẻ, hơi đỏ đến nâu ô liu, thường đi kèm với các vảy viền màu vàng.

Trên chiếc mai thuôn dài của chúng có một gờ nổi chạy dọc theo đốt sống giữa. Gờ này sẽ dần trở nên nhẵn nhụi khi rùa già đi nhưng vẫn giữ lại phần viền răng cưa ở phía sau. Rùa con mới nở có ngoại hình hơi khác biệt với ba gờ nổi chạy dọc theo chiều dài mai.

Sự khác biệt giới tính thể hiện rõ ở hình dáng cơ thể. Rùa đực trưởng thành có mai rộng hơn nhưng hẹp hơn về tổng thể so với rùa cái, đi kèm với chiếc đuôi dài và dày.

Môi trường sống và phạm vi phân bố

Rùa quản đồng là loài duy nhất thuộc chi Caretta. Chúng phân bố rộng rãi tại tất cả các vùng biển nhiệt đới và ôn đới ấm áp trên toàn cầu, bao gồm Đại Tây Dương, Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương. Quần thể ở Bắc Đại Tây Dương ôn đới thường sinh sản dọc theo bờ biển phía đông của lưu vực Địa Trung Hải, trong khi khu vực phía tây ghi nhận rất ít tổ.

Chúng không chỉ bơi ở vùng biển mở. Rùa quản đồng thường xuyên tiến vào các lạch thủy triều, cửa sông, vịnh và các sinh cảnh biển lớn khác. Đáng chú ý, nhiều cá thể đã được ghi nhận xuất hiện ở các vùng nước lạnh hơn như Alaska, Na Uy, miền đông nước Nga, Chile và Nam Phi.

Tập tính ăn tạp và sinh sản

Chế độ ăn của rùa quản đồng rất đa dạng. Chúng tiêu thụ hải miên, nhím biển, mực, hàu, động vật thân mềm, động vật chân chim, giáp xác và các loài cá. Khi dọn dẹp hệ thực vật biển, chúng cũng ăn cả rong biển và cỏ biển. Trải rộng lãnh thổ từ biển mở đến các cửa sông, rùa quản đồng chia sẻ sinh cảnh và chia sẻ nguồn thức ăn với nhiều loài săn mồi lớn khác, bao gồm cả Cá sấu nước mặn ở những khu vực giáp ranh nước lợ nhiệt đới.

Trong quá trình ve vãn, rùa đực sử dụng một móng vuốt lớn nằm trên mỗi chân chèo phía trước để bám chặt vào rùa cái. Chu kỳ làm tổ của chúng diễn ra từ hai đến ba năm một lần.

Giống như nhiều loài rùa khác, rùa quản đồng có cơ chế xác định giới tính phụ thuộc vào nhiệt độ (TSD). Điều kiện nhiệt độ tại vị trí ấp sẽ quyết định tỷ lệ con đực và con cái nở ra trong một tổ. Do các khu vực làm tổ hiếm khi đồng nhất về mặt nhiệt độ, vị trí không gian của mỗi tổ đóng vai trò quan trọng trong việc định hình giới tính của rùa con. Các nhà khoa học đã thu thập dữ liệu và nghiên cứu đặc tính này trên sáu quần thể rùa quản đồng khác nhau.

Tình trạng bảo tồn rùa quản đồng theo IUCN

Theo IUCN, rùa quản đồng từng được phân loại ở mức Thiếu dữ liệu (Insufficiently Known) trong các báo cáo cũ khu vực. Loài này cũng được liệt kê vào Phụ lục II của công ước CITES, yêu cầu kiểm soát chặt chẽ các hoạt động thương mại quốc tế để tránh ảnh hưởng đến sự sinh tồn của chúng.

Mối liên hệ với vùng biển Đông Nam Á

Tại Thái Lan, rùa quản đồng không chọn các bãi biển làm nơi đẻ trứng. Tuy nhiên, chúng vẫn xuất hiện dưới dạng khách vãng lai tại biển Andaman và vịnh Thái Lan. Dữ liệu ghi nhận loài rùa này từng bơi qua vùng biển thuộc các tỉnh Rayong, Ranong, Phuket và Songkhla. Việc băng qua những vùng cửa sông và vịnh biển nông tại Đông Nam Á khiến chúng đôi khi chia sẻ vùng nước với các loài bản địa sinh sống ở cửa biển hẹp như Cá sấu Xiêm.

Hóa thạch của rùa quản đồng đã được giới khoa học tìm thấy từ các trầm tích thuộc kỷ Pleistocene và Pliocene. Bằng chứng này khẳng định chúng đã bơi lội khắp các đại dương trên Trái Đất từ hàng triệu năm trước.

Câu hỏi thường gặp

Rùa quản đồng có kích thước bao nhiêu?

Chiều dài mai của loài rùa này có thể phát triển lên tới 213 cm. Lớp mai của chúng rất dày và cá thể đực trưởng thành thường có mai rộng hơn cá thể cái.

Rùa quản đồng đực và cái khác nhau ở điểm nào?

Rùa đực sở hữu phần mai hẹp hơn, đuôi dài và dày hơn rùa cái. Ngoài ra, con đực còn có một móng vuốt lớn trên mỗi chân chèo phía trước để bám vào con cái khi giao phối.

Rùa quản đồng ăn gì?

Chúng là động vật ăn tạp. Thức ăn của chúng bao gồm hải miên, nhím biển, mực, hàu, giáp xác, cá, cũng như các loại rong biển và cỏ biển.

Nhiệt độ ảnh hưởng thế nào đến trứng rùa quản đồng?

Loài này có cơ chế xác định giới tính phụ thuộc vào nhiệt độ. Mức nhiệt tại vị trí làm tổ trên bãi biển sẽ quyết định trứng nở ra rùa con là giống đực hay giống cái.

Rùa quản đồng có đẻ trứng ở Thái Lan không?

Không, rùa quản đồng không làm tổ tại Thái Lan. Tuy nhiên, chúng vẫn thường xuyên bơi ngang qua vùng biển Andaman và vịnh Thái Lan như những vị khách vãng lai.

Tài liệu tham khảo

Turtles of the World A Field Guide to the Reptiles of Thailand Biology of Turtles (Jeanette Wyneken, Matthew H) Threatened and Recently Extinct Vertebrates of the World (Matthew Richardson) – IUCN Red List – Caretta caretta